Anthropic пен OpenAI IPO-ға дейінгі сандарда

Роман З., венчурлық аналитик Raison

OpenAI мен Anthropic тарихы «Фордқа қарсы Феррари» фильмін еске салады. Бір компания өнімді арзанырақ әрі жаппай шығарады, екіншісі сапамен ұтады және қымбатырақ тұрады, ал жарыстың әр кезеңінде алға бірде бірі, бірде екіншісі шығып отырады. Қазір екеуі де IPO-ға дайындалып жатыр. Anthropic орналастыруды қарашаға шегерді, ал OpenAI 2027 жылды көздеп отыр. Әрқайсысының қай деңгейде тұрғанын бекітіп алатын уақыт келді.

Бәрі қалай басталды

OpenAI 2015 жылы бүкіл адамзат үшін қауіпсіз әрі пайдалы AGI (Artificial General Intelligence) жасау мақсатын қойған коммерциялық емес ұйым ретінде пайда болды. Бірақ ЖИ әзірлеу орасан көп қаржыны талап етеді, ал оны тек қайырымдылықпен жинау мүмкін емес. Уақыт өте компания коммерциялық модельге өтті.

2021 жылы OpenAI-де зерттеулерді басқарған Дарио Амодей бастаған команданың бір бөлігі кетіп, Anthropic-ті құрды. Негізгі келіспеушіліктердің бірі alignment болды — яғни ЖИ тапсырманың тұжырымын ғана емес, оның мәнін де орындауы тиіс деген міндет.

Мысалы, егер модельден пайдаланушылардың назарын ұстап тұру сұралса, ол кликбейт қолдана бастауы мүмкін. Формалды түрде мақсат орындалғанымен, ол ойдағыдай емес. Модель неғұрлым қуатты болса, мұндай қателердің салдары соғұрлым ауыр болады, ал Anthropic негізін қалаушылар OpenAI бұл мәселеге жеткілікті көңіл бөлмейді деп санады. Содан бері әзірлеу қауіпсіздігі Anthropic болмысының маңызды бөлігі болып қала береді, дегенмен оның тәсілі де индустрияда пікірталас тудырады.

Неліктен кірістегі айырма $25 млрд-қа жетті

Бірнеше жыл ішінде екі компания да зерттеу зертханаларынан әлемдегі ең ірі жеке ЖИ-бизнеске айналды, ал олардың арасындағы айырмашылық кірістен анық көрінеді. Салыстыру үшін ARR (annualized revenue run rate) қолданамыз — соңғы айдың немесе тоқсанның кірісін жылдық мәнге қайта есептеу.

• Anthropic — CNBC деректеріне сәйкес $65 млрд
• OpenAI — Bloomberg деректеріне сәйкес $40 млрд-тан асады

Айырмашылық екі фактордың үйлесімімен түсіндіріледі:

1. Anthropic корпоративтік сегментте күштірек, ал ақша ең көп сол жерде
2. Оның токендері қымбатырақ, әрі модельдер оларды көбірек жұмсайды.

Екі компанияның жүйелерінде бірдей көлемде бірдей міндеттер орындалса да, Anthropic одан көбірек табыс табар еді. Токендердің құны мен шығынын Artificial Analysis салыстырады.

Бағалау және мультипликаторлар

Бағалауды салыстыру үшін P/S (price-to-sales) мультипликаторын қолданамыз. Ол компания бағасы оның жылдық кірісінен қанша есе жоғары екенін көрсетеді. Әдетте оны нақты кіріс бойынша есептейді, бірақ Anthropic пен OpenAI есептілікті жарияламайды, сондықтан біз ARR аламыз.

Бұл тәсілдің бір нюансы бар. Екі компания да тез өсіп келеді, сондықтан ARR олардың өткен жылғы орташа кірісінен жоғары, ал мультипликатор төменірек шығады да, компаниялар сәл арзан көрінеді. Бірақ Anthropic пен OpenAI үшін бұл — орынды жуықтау. Кірістің едәуір бөлігі автожаңартылатын жазылымдар мен API-ге тиесілі, мұнда тұтыну әдетте өсіп отырады, сондықтан ағымдағы run rate болашақ жылдық кірістің бағдары ретінде жеткілікті тұрақты.

Соңғы раундтар кезінде OpenAI Anthropic-ке қарағанда едәуір премиямен бағаланды, яғни кірістің әр долларына шаққанда қымбатырақ тұрды, бірақ нәтижелері анағұрлым қарапайым еді. Бұл премияның едәуір бөлігі тарихи сипатта: OpenAI нейрожелілер нарығына бірінші болып шықты және Anthropic жылдамырақ өсе бастағанға дейін-ақ бағалаудың елеулі бөлігін жинап үлгерді.

FT жазған күтілетін бағалаулар көріністі теңестіреді. Нарық екі компанияны да шамамен 30 жылдық кіріс деңгейінде бағалап отыр, ал OpenAI-дің тарихи премиясы жойылады. Бұған қоса, IPO мен жаңа раундқа дейін екеуі де ARR-ды өсіріп үлгереді, ал мультипликаторлар қысқарады.

Өткен жылдардағы ірі технологиялық IPO-лардың мультипликаторларын салыстыру үшін:

• Facebook — ARR бойынша шамамен 26x
• Amazon — орналастыру алдындағы 12 айлық кіріс бойынша шамамен 27,8x
• Palantir — шамамен 30x
• SpaceX — 103x

Бұл бағдарлардың есептеу әдістемелері әртүрлі, сондықтан салыстыру шамамен ғана. Бірақ қорытындыны ол растайды: абсолюттік құны бойынша Anthropic пен OpenAI биржаға шыққан ең қымбат компаниялардың қатарына кіреді, ал мультипликаторлар тұрғысынан бұл сандарда ешқандай аномалия жоқ.

Кіріс құрылымы

Компаниялар әртүрлі клиенттерден табыс табады:

• Anthropic — кірістің шамамен 80%-ын API әкеледі, тағы $2,5 млрд Claude Code береді, жазылымдарға шамамен 20% қалады.
• OpenAI — кірістің 26%-ы API-ге және 16%-ы Enterprise деңгейіндегі корпоративтік жазылымдарға тиесілі, яғни корпоративтікке сенімді түрде тек 42%-ын жатқызуға болады.

OpenAI-дің кәдімгі жазылымдарының бір бөлігін де адамдар жұмыс үшін рәсімдейді, бірақ осы түзетуді ескерсек те, бұл бизнес компанияға айтарлықтай аз ақша әкеледі. Anthropic басынан бастап корпоративтік клиенттерге бағытталды, әрі оған көп жағынан Amazon-ның ең ірі бұлттық платформасы әрі бизнеске арналған есептеу қуаттарының әлемдегі ең ірі жеткізушісі болып табылатын AWS-тегі Claude қолжетімділігі көмектеседі. Көптеген компаниялар өз инфрақұрылымын сол жерде ұстайды, сондықтан Claude-ты оған тез әрі артық интеграциясыз қосуға болады.

Маңызды ескерту: бұл сандардан кімде пайдаланушы көп екенін білу мүмкін емес. Anthropic бірдей көлемдегі тапсырма үшін көбірек ақша алады, сондықтан OpenAI корпоративтік сегменттің өзінде де клиенттер мен орындалған тапсырмалар саны бойынша көш бастап тұруы мүмкін, тек оны нашар монетизациялайды.

Есептеу қуаты бойынша міндеттемелер

Қарыздың нақты көрінісін әдетте үзік-үзік деректерден құрастыруға тура келеді, өйткені инфрақұрылымдық ЖИ-қарыздың едәуір бөлігі қазір баланстан тыс жатыр. Anthropic пен OpenAI-де жағдайдың бір бөлігін ашатын ішкі қаржылық құжаттар сыртқа шығып кетті: біріншісінде — IPO проспектісі, екіншісінде — 2025 жылға арналған аудиттелген есептілік. Олардан есептеу қуаты бойынша міндеттемелердің жалпы сомасы көрінеді, бірақ оның қанша бөлігі келісімшарттармен бекітілгені, ал қаншасы тек ниет күйінде қалғаны көрінбейді. Бұл бөліністі жария аналитиктердің бағалаулары толықтырады.

Міндеттемелер екі түрлі болады. Біреулері келісімшарттармен бекітілген, сондықтан олар бойынша бәрібір төлеуге тура келеді. Басқалары әзірге қайта қарауға болатын рамалық келісімдер күйінде:

• Anthropic — $518 млрд, оның шамамен 60%-ы, яғни шамамен $310 млрд, міндеттейтін келісімшарттарға тиесілі.
• OpenAI — жалпы сома 750 млрд долларға жетеді, оның шамамен жартысын, яғни шамамен $375 млрд-ты, міндеттейтін деп санауға болады

OpenAI өз жоспарларын бұрын да қайта қараған. Әуелі компания оларды $1,4 трлн-нан $600 млрд-қа төмендетті, кейін қайта көтерді. Міндеттейтін келісімшарттар бойынша компаниялардың сомалары салыстырмалы. OpenAI-де міндеттемесі жоқ уәделер тарихи тұрғыдан көбірек, дегенмен соңғы уақытта компания ұстамдырақ болды.

Anthropic жалпы алғанда инфрақұрылымға сақтықпен жұмсайды. Бұл қаржылық тәуекелдерді азайтады, бірақ төменде көретініміздей, сақтықтың да өз бағасы бар.

Пайдаға шығу жолы

Anthropic алғаш рет 2026 жылдың екінші тоқсанында операциялық пайдаға шықты және акционерлерге үшінші тоқсанда да осы нәтижені қайталауды күтетінін хабарлады. Әзірге әңгіме түзетілген көрсеткіш туралы болып отыр, ал нақты сомаларды компания ашпайды. Екінші тоқсанда кіріс $11,5 млрд болды, бұл 2025 жылмен салыстырғанда үш есе көп.

Сыртқа шыққан IPO проспектісі алдыңғы жылдар бойынша толықырақ көрініс береді. Anthropic-тің жылдар бойынша операциялық шығыны:

• 2023 — $2 млрд;
• 2024 — $8 млрд;
• 2025 — $8 млрд, егер $42 млрд таза шығыннан операциялық емес қаржылық міндеттемелерді қайта бағалаудан туған $34 млрд-ты алып тастасақ.

Үш жылда жиыны шамамен $18 млрд. Салыстыру үшін, OpenAI-дің өзінен шыққан құжаттарына сәйкес, 2025 жылғы операциялық шығын ғана $20,9 млрд болды, ал кірісі $13,07 млрд еді, яғни Anthropic-тің үш жылда жинағанынан да көп.

Anthropic-тің осы көрсеткіштерге қалай жеткеніндегі маңызды деталь мынада. 2024–2025 жылдары оның кірісі 12 есе өсті, ал операциялық шығын дерлік артпады. Бұл бизнес қызмет көрсету құнынан жылдамырақ өсіп жатқанын білдіреді және ерте ме, кеш пе пайдаға шығуы тиіс екенін көрсетеді; мұны 2026 жылдың екінші тоқсаны да растады.

Тартылған қаражат көлемі де әртүрлі болды. Anthropic сәл ғана $130 млрд-тан астам жинады, OpenAI — шамамен $190 млрд. Үлкенірек қор OpenAI-ге ұзақ уақыт шығынмен жұмыс істеуге және инфрақұрылымға батылырақ инвестиция салуға мүмкіндік береді.

2026 жылы күштер арақатынасы қалай өзгерді

2026 жылдың көктемі Anthropic үшін ең жақсы кезең болды. Claude-қа сұраныс күрт өсті, Mythos пен Fable шықты, ал бағалау бойынша компания OpenAI-ден озып, IPO құжаттарын тапсырды. Бірақ кенеттен өз қуаты жетпей қалды: Anthropic лимиттерді қысқартуға, токен бағасын көтеруге және SpaceX-тен Colossus дата-орталығын жалға алуға мәжбүр болды — бұл мәміле туралы толығырақ біз SpaceX IPO-сы жөніндегі материалда жазғанбыз.

Жазда нарыққа арзан қытайлық модельдер шықты, ал Kimi Artificial Analysis рейтингінде үшінші орынға көтерілді. Ірі компаниялар үнемдеу үшін тапсырмаларды әртүрлі модельдер арасында бөле бастады, ал Claude-тың жоғары бағасы осалдыққа айналды.

Осы уақытта OpenAI-ге ол артығымен келісімшарттаған қуаттар пайдаға жарады. Сұраныс өсімі баяулағанда, компания оларды жаңа модельдерді оқытуға бағыттады және қазір оларды Anthropic-пен дерлік бір мезгілде, кейде бірнеше сағат айырмамен шығарып отыр. Artificial Analysis ұсынған Intelligence Index-те Claude модельдері әлі де бәсекелестерден сәл озық, бірақ тапсырмаларды орындау құны бойынша OpenAI алда тұр.

Қорытындылар

Көктемде нарық екі идеяға сенді. Біріншісі Anthropic жарыста жеңіп үлгерді және оның артықшылығын қайтару іс жүзінде мүмкін емес деді. Екіншісі OpenAI жақын арада күйрейді деп болжады. Екеуі де расталмады.

Anthropic-тің көшбасшылығы көрінгендей тұрақты болмады. Оны корпоративтік клиенттер мен токендердің жоғары бағасы қамтамасыз етті, бірақ дәл сол баға арзан баламалар пайда болғанда және қуат тапшылығы клиенттерді шектеуге мәжбүр еткенде осалдыққа айналды. OpenAI болса, керісінше, қуат қорының артықшылығын пайдаланып, модельдер шығаруды жеделдетті.

Anthropic IPO-ны қазаннан қарашаға ауыстырды. БАҚ деректеріне сәйкес, компания инвесторларға орналастыру басталғанға дейін үшінші тоқсан нәтижелерін көрсеткісі келеді, ал шешім бұрынғы Anthropic зерттеушісінің мәлімдемелері ЖИ дамуының қарқынына қатысты пікірталасты ушықтырғанға дейін қабылданған. Бірақ релиздер жарысы мен ЖИ төңірегіндегі алаңдаушылық аясында жаңа шегерулерді жоққа шығаруға болмайды.

Claude-тың корпоративтік сегментте әлі де мықты позициясы бар, ал Anthropic-тің шығыны аз. Бірақ токен құны мен оларды пайдалану тиімділігі мәселесін шешпейінше, компанияға артықшылықты ұстап тұру қиын болады.

Кинода әдетте қай кейіпкердің дұрыс екені анық болады. Мұнда шекараны соншалық оңай сызу мүмкін емес — екі компания да бірде Форд, бірде Феррари болуға үлгерді. Жарыс әлі аяқталған жоқ, ал IPO алдындағы алдағы айлар көшбасшыны тағы да өзгертуі әбден мүмкін.