Венчурлік капитал нарығы: 2026 жылғы 1-тоқсан

Біздің талдамалық топ 2026 жылдың бірінші тоқсанына арналған деректерді зерттеді. Бұл тоқсан көптеген көрсеткіштер бойынша ерекше болды — инвестиция көлемі мен шығу белсенділігі жағынан да рекордтық нәтижелерге қол жеткізілді. Алайда рекордтық сандардың артында неғұрлым күрделі көрініс жатыр: нарық шоғырлана түсуде, бірақ өсуін жалғастыруда.

Америкалық нарық

Төмендегі көрсеткіштер америкалық венчурлық нарыққа қатысты, ол әлі де жаһандық нарықтың 82%-ын құрайды (АҚШ, Канада және Латын Америкасын қоса алғанда).

Рекордтық бастама және жасанды интеллекттің үстемдігі

2026 жылдың бірінші тоқсаны инвестициялық белсенділік бойынша тарихтағы ең жоғары көрсеткішке жетті. Венчурлық нарықтың жалпы құны 9,4 триллион долларды құрады — оның жартысына жуығы жасанды интеллект компанияларына тиесілі: 4,41 триллион доллар немесе жалпы көлемнің 46,5%-ы. Бірнеше жыл бұрын бір секторда мұндай құнның шоғырлануы асыра сілтеу болып көрінер еді. Бүгінде бұл — нарықтың нақты көрінісі.

Диаграмма: Венчурлық активтердің жалпы құны жылдар бойынша.

Капиталдың бес мәміледе шоғырлануы

Тек бір тоқсанның қорытындысы бойынша, 2026 жыл соңғы онжылдықтағы ең белсенді инвестициялық жылдардың үштігіне енді — тек 2021 және 2025 жылдардан кейін. 1-тоқсандағы жалпы инвестиция көлемі 267,2 миллиард долларды құрады.

Алайда, осы соманың 73,2%-ы тек бес мәміледен түсті:

• OpenAI — 122 миллиард доллар
• Anthropic — 30 миллиард доллар
• xAI — 20 миллиард доллар
• Waymo — 16 миллиард доллар
• Databricks — 5 миллиард доллар

Жалпы алғанда, 193 миллиард доллар бес кеш кезеңдегі компанияға бағытталды.

Диаграмма: Соңғы 10 жылдағы инвестиция көлемі мен мәміле саны жылдар бойынша.

Бір жағынан, мұндай шоғырлану сұрақ тудырады: ірі AI мәмілелері басқа бағыттарды ығыстырып жатыр ма? Екінші жағынан, мәміле саны бойынша деректер сенімді жауап береді. KPMG мәліметінше, мәміле саны небәрі шамамен 17%-ға азайды — 2025 жылдың 4-тоқсанындағы 10 097-ден 2026 жылдың 1-тоқсанында 8 464-ке дейін. Капиталдың бес компанияда осылайша шоғырлануы жағдайында бұл төмендеу емес — бұл нарықтың тұрақтылығының белгісі.

Диаграмма: Соңғы 5 жылдағы тоқсан сайынғы инвестиция көлемі мен мәміле саны.

Нарықтың кең ауқымды қызығушылығын бағалау деректері де растайды. Pre-money бағалаудың медианалық мәні барлық кезеңдерде өсуде — Seed-тен бастап Series D+ дейін, мұнда медиана 2,395 миллиард долларға жетті. Мәміле көлемінің медианасы да барлық кезеңдерде ұлғаюда.

Диаграмма: Кезеңдер бойынша pre-money медианалық бағалау (сол жақта) және кезеңдер бойынша мәміле көлемінің медианасы (оң жақта).

Шығулар: тарихтағы екінші ірі жыл

1-тоқсан тек инвестиция көлемі бойынша ғана емес, шығу көлемі бойынша да рекорд орнатты — 347,3 миллиард доллар. Бұл көрсеткіш бойынша 2026 жыл венчурлық шығу тарихында екінші орынға ие болды, тек 2021 жылдан кейін.

Диаграмма: 2016–2026 жылдардағы шығу мәмілелерінің көлемі жылдар бойынша.

Бұл нәтижеге екі мәміле негізгі үлес қосты:

• SpaceX пен xAI бірігуі: мәміле нәтижесінде біріктірілген компанияның құны 1,25 триллион доллар болды, бұл тарихтағы ең қымбат жеке компанияға айналды. SpaceX xAI-ды 250 миллиард доллар көлеміндегі акциялар мен қолма-қол қаражатқа сатып алды.

• Google-дың Wiz компаниясын 32 миллиард долларға сатып алуы. Бағадан бөлек, бұл мәміле стратегиялық маңызға ие: Google киберқауіпсіздік саласында мықты AI командасын иеленіп, бұлттық қызметтерінің мүмкіндіктерін кеңейтті.

xAI мен Wiz бірге 282 миллиард доллар тартты — бұл тоқсанның барлық шығу нарығының 81,2%-ын құрайды.

Еуропа мен Азия: өсу жалғасуда

АҚШ басты назарда болғанымен, Еуропа мен Азиядағы венчурлық нарықтар да қарқын алуда. Еуропа қатарынан үш тоқсан бойы өсім көрсетіп, 2021 жылдың 1-тоқсанынан 2022 жылдың 2-тоқсанына дейінгі рекордтық кезең деңгейіне жақындап қалды. Негізгі қозғаушы күштер — жасанды интеллект пен қорғаныс секторы. 2026 жылдың 1-тоқсанында Еуропадағы AI секторында алты ірі мәміле болды, әрқайсысының көлемі 1 миллиард доллардан асты.

Диаграмма: 2020–2026 жылдардағы еуропалық венчурлық нарықта кезеңдер бойынша инвестиция көлемі мен мәміле саны.

Азия да осы бағытта дамуда — қатарынан үш тоқсан бойы өсім байқалады, бірақ 2021–2022 жылдардағы рекордтар әзірге қол жетпес күйде. Электроника, жасанды интеллект және биотехнология жетекші салалар болып отыр. Аймақтағы шығу нарығы 2025 жылдың 4-тоқсанындағы жоғары деңгейден кейін төмендегенімен, 3-тоқсан көрсеткіштерінен жоғары — бұл Азияда дәстүрлі түрде тыныш өтетін бірінші тоқсан үшін оң белгі.

Диаграмма: 2020–2026 жылдардағы азиялық венчурлық нарықта кезеңдер бойынша инвестиция көлемі мен мәміле саны.

Екі ірі нарық арасындағы құрылымдық айырмашылықты атап өткен жөн:

• АҚШ-та жасанды интеллекттің дамуы екі негізгі көзден тартылған венчурлық капиталмен қаржыландырылады: 2021 жылғы қорлар және корпоративтік венчурлық қызығушылықтың артуынан келіп жатқан жаңа капитал. Бұл қор соншалықты ауқымды, ірі компаниялар IPO-ға шығуға асықпайды.

• Қытайда жағдай өзгеше. Мемлекеттік қолдауға қарамастан, AI компаниялары инфрақұрылымдық қаржыландыруда тапшылыққа тап болып, нәтижесінде IPO-ға әлдеқайда ерте шығады. 1-тоқсанда екі ірі компания ашық нарыққа шықты: Zhipu AI (GLM модельдер сериясының әзірлеушілері) және MiniMax Group (көпмодальды модельдер, оның ішінде Қытайда танымал Hailuo AI).

Диаграмма: Азиядағы венчурлық капиталдың секторлар бойынша бөлінуі.

Қорытынды: рекордтар және олардың астарындағы жайттар

2026 жылдың 1-тоқсаны тарихи тұрғыдан күшті кезең болды — рекордтық инвестиция және шығу көлемі, барлық кезеңдерде бағалаудың өсуі және алғашқы бес мәміледен тыс белсенділіктің сақталуы. Бұл нарықтың капиталды тек бірнеше AI алыбына бағыттап қана қоймай, толыққанды экожүйе ретінде жұмыс істеп тұрғанын көрсетеді.

Сонымен қатар, капитал шоғырланған күйінде қалуда: бес мәміле жалпы көлемнің үштен екісіне жуығын құрады. Бұл аномалия да, алаңдауға себеп те емес — бірақ негізгі көрсеткіштерді бағалағанда ескеруге тұрарлық фактор.